Knabbelen aan de open ruimte

De polders van het Groene Hart 

Het Groene Hart bestaat uit polders en in dat opzicht is het gebied Nederland in het klein. Een polder is een door waterkeringen omgeven gebied waarvan de waterstand kunstmatig geregeld kan worden. Het is een resultaat van de Nederlandse wordingsgeschiedenis. Het is een gebied waarin veel menselijke energie is gestoken om het leefbaar te maken. Binnen de waterkeringen is het goed toeven. De gevolgen van klimaatverandering en het doorgaande proces van inklinken van het veenpakket maakt de problematiek van de polders dringend. Dat geeft beperkingen en daarmee hebben we eeuwen geleefd; het hield ons landschap klein, overzichtelijk en mooi. Maar het is ook hinderlijk. De praktijk werd dat de hele polder, alles binnen de waterkering, dan maar verhard moet worden. In de (politieke) praktijk van alledag worden polders nog steeds gezien als goedkoop grasland waar je gemakkelijk bedrijven kunt uitplaatsen, kassen kunt neerzetten, woningen kunt bouwen of wegen kunt aanleggen. Het einde is nog niet in zicht, iedere keer verdwijnt een stukje van de open ruimte.

Ingrijpende veranderingen voor 60 polders in Groene Hart

In de komende tien jaar zullen in het Groene Hart meer dan 60 polders verdwijnen of ingrijpend veranderen door onder andere woningbouw, bedrijventerreinen en nieuwe wegen. Gemeenten met veel bedreigde polders zijn ondermeer Stichtse Vecht, Gouda en Bodegraven-Reeuwijk.
Het Groene Hart bezit prachtige veenweidegebieden en wetlands die in de middeleeuwen door mensenhanden zijn ontstaan. Een landschapstype dat volstrekt uniek is in de wereld. Het lijkt er op dat door onze “poldercultuur” de polders verdwijnen. In de politieke praktijk van alledag worden polders nog steeds gezien als goedkoop grasland waar je gemakkelijk bedrijven kunt uitplaatsen, kassen kunt neerzetten, woningen kunt bouwen of wegen kunt aanleggen…
De lijst met bedreigde polders is constant in beweging; enkele kunnen al worden geschrapt omdat de beoogde ontwikkeling inmiddels is uitgevoerd. (Voorbeelden: Golfbaan in Bovenkerkerpolder, Golfbaan polder Bolgerijen, Bedrijventerrein Gaasperwaard, woningen en bedrijven in Schoonhoven, windturbines in open venster …). Daarnaast zijn er ook enkele ontwikkelingen uitgesteld (kassen in Nieuw Amstel Oost, Nieuwkoop). Het overgrote deel (90%) blijft echter actueel.
De aantasting van open polders begint vaak met een onschuldig uitziende ingreep. Bijvoorbeeld, in polder Sliedrecht; waar de ‘sprong over het spoor‘ begint met de aanleg van een manege en sportvelden die worden uitgeplaatst in de open polder; of in de Vierambachtspolder (Kaag en Braassem) waar een intensieve veehouderij wordt uitgeplaatst, die ter plaatse geen uitbreidingsmogelijkheden meer heeft.
Wonigbouw, bedrijventerreinen, wegenaanleg
Andere ontwikkelingen betreffen de aanleg van een nieuw bedrijventerrein Gorinchem-Noord (polder Arkel), de aanleg van een nieuwe weg (een nieuwe A3 door de Riethoornse polder bij Alphen); een nieuwe hoogspanningstrafo (polder Kortrijk bij Breukelen), polders die wegzakken als gevolg van voortgaande peilverlagingen (polder Oud-Kamerik) en vooral de nieuwe woningbouwprojecten die gemeenten in de kast hebben liggen (polder Haag en Hoef, Vianen; diverse sleutelprojecten Nieuwkoop; polders Groenendijk, het Westeinde).
Niet alle polders verdwijnen, gelukkig. Maar de onderbouwing voor de stelling dat polders nog steeds gevaar lopen, hieronder een indicatieve lijst. Laten we hopen dat de schrijver deze te snel bang is. In 2025 zullen we het weten.

Documenten:

3 reacties op “Knabbelen aan de open ruimte
  1. PBL schreef:

    Planbureau voor de Leefomgeving: Volop ruimte voor woningen in stad
    Uitgaande van een laag groeiscenario kan bijna 80% van de behoefte aan extra woningen binnenstedelijk worden opgevangen. Bij een hoog groeiscenario is dat slechts 35% van de totale woningbehoefte.
    Lees verder: Persbericht Planbureau voor de Leefomgeving
    Met deze beleidsstudie wil het PBL een bijdrage leveren aan de discussie over toekomstige woningbouwlocaties. Doorgaans lijkt dit debat vanuit twee uitersten te worden gevoerd. De ene partij in het debat roept om nieuwe uitleglocaties ‘in de weilanden’ open te stellen. De andere partij houdt het pleidooi om voluit in te zetten op binnenstedelijke ontwikkeling.

  2. Trix van Puffelen schreef:

    BoterkoekReactie op het essay van Sjoerd Veerman.
    (zie Het Raadsel van de verdwijnende boterkoek in Groene Flits van 23 maart 2020)

    Al staat bij de aankondiging van het artikel “reacties uitgeschakeld” toch ben ik zo vrij om te reageren.

    Om te beginnen complimenten voor het artikel van Sjoerd Veerman. Hij slaat naar mijn mening de spijker op zijn kop. Provincies en gemeenten beseffen onvoldoende de waarde van het groen in het gebied waar de helft van de Nederlandse bevolking woont.

    Ter illustratie enkele gegevens uit de gemeente Kaag en Braassem, in het bijzonder uit de kernen Leimuiden, over groei die direct ten koste van het Groene Hart gaat.
    Groei die vaak zelfs in strijd is met de belangen van de lokale bevolking.

    Het zijn niet alleen de grote polders die voor woningbouw aan het Groene Hart worden onttrokken of de wensen van Alphen aan de Rijn om groter te groeien, waardoor het Groene Hart wordt bedreigd. Het gebeurt vaak ook, doordat gemeenten sluipenderwijs de bouw van woonhuizen, vaak luxe villa’s, in het buitengebied tolereert, ja soms zelfs stimuleert zodra het om huisvesting van recreanten gaat.

    Volgens het CBS was de groei van het aantal woningen in 2019 in geheel Nederland iets minder dan 1%, voor geheel Zuid-Holland was dat ca. 0,8 procent en de gemeente Kaag en Braassem in het Groene Hart zat in de hoogste categorie namelijk 2% of meer !

    In de door de gemeenteraad van Kaag en Braassem vastgestelde Maatschappelijke Ruimtelijke Structuurvisie 2025, geactualiseerd in 2017 wordt voor het fraaie gehucht
    Bilderdam, dat 40 woningen telt, besloten: “Behouden kern Bilderdam, geen uitbreiding
    …Doen”. Sinds de vaststelling van de MRSV in 2017 is gebouwd of gepland in het gebied: zes luxe woningen, allemaal aan de rivier de Drecht, een toename van de Woningvoorraad ter plaatse van 15%. De door de raad vastgestelde MRSV is niet alleen bindend voor het College van B&W, maar ook voor de raad.

    De oeverlandjes op Vriezekoop Zuid is een heel bijzonder gebied tussen Leimuiden en Bilderdam. Tussen de rivier de Drecht en de dijk is sinds de 17e eeuw een brede groene boerderijstrook die het jagen langs de rivier onmogelijk moest maken. De scheepvaart vanaf Amsterdam in zuidelijke richting werd zo destijds gedwongen om via de tol van Haarlem te varen.
    Deze unieke buitendijkse oeverlandjes vormen een fraai landschap zowel vanaf de rivier de Drecht als vanaf de dijk, met open stukken waardoor vanaf het water het karakteristieke polderlandschap is te zien. De Drecht is dan ook een aantrekkelijke toeristische vaarroute, Het is ook voor de bewoners van Leimuiden een mooie fiets- en wandelroute. Het gebied is vroeger door provinciale verordeningen, alsmede door de gemeentelijke bestemmingsplannen van respectievelijk de gemeente Leimuiden en Jacobswoude uitstekend beschermd, waardoor ongewenste ontwikkelingen werden tegen gegaan.
    Het gebied is in de laatste paar jaar ten tijde van de gemeente Kaag en Braassem zowel qua landschap als biodiversiteit meer achteruitgegaan dan in de laatste 40 jaar samen.
    Ook deze uitbreiding is regelrecht in strijd met de MRSV, daarover straks meer.

    De uitbreidingen gebeuren met de medewerking van de provincie, die gebruik maakt van subjectieve toetsingscriteria als “passend in de lintbebouwing” of “passend in het landschap”. Dat geldt zelfs als een kavel in het bestemmingsplan met de aanduiding “agrarisch met landschappelijke waarde” wordt gewijzigd in “wonen” !
    Volgens de normen van zowel de gemeente als de provincie kan bij wijze van spreken bijna ieder plan het stempel krijgen “dat het ruimtelijke kwaliteit wordt verbeterd”. Een gotspe !

    De bebouwingslinten van boerderijen langs de Heerenweg, de Braassem of de Drecht
    worden in hoog tempo verdicht, hetgeen zowel profijtelijk is voor de gemeente als de eigenaar van de grond. De gemeente profiteert van de inkomsten van leges en inkomsten van de WOZ. De eigenaren of speculanten, kunnen dankzij een bestemmingsplanwijziging van hun goedkope agrarische grond naar bouwgrond profiteren omdat hun grond, zeker op mooie locaties aan het water, zelfs tot honderd maal zoveel waard wordt.
    Feitelijk worden particulieren, speculanten of projectontwikkelaars via een bestemmingsplanwijziging bevoordeeld door overheidsingrijpen. De burger wordt er niet wijzer van en ziet alleen het landschap in zijn omgeving verarmen omdat door de verdichting van lintbebouwing het zicht op het open polderlandschap, rivier of plas zoals bij de Braassem verdwijnt.

    Ook het omzetten van agrarische gronden voor een industrieterrein is voor beide partijen
    zeer lucratief. Zo probeert de gemeente om in de Vriezekoopsche polder (tussen de rivier de Drecht en de Westeinderplas) de uitbreiding van een industrieterrein voor elkaar te krijgen, terwijl vlakbij grote industrieterreinen in Nieuw Vennep, Hoofddorp en Aalsmeer aanwezig zijn. Niet dat is aangetoond dat in Leimuiden behoefte is aan uitbreiding van industrieterrein, maar zowel de gemeente als projectontwikkelaar willen geld vangen.

    Ook wil de gemeente Kaag en Braassem in de open agrarische Vierambachtspolder in de voormalige gemeente Woubrugge 400 arbeidsmigranten gaan huisvesten. Zijn er dan zoveel arbeidsmigranten in Woubrugge ? Nee het is een probleem van Roelofarendsveen, aan de andere kant van het Braassemmermeer. De arbeidsmigranten zouden dan dagelijks heel wat kilometers heen en terug naar hun werk moeten rijden.
    Waarom wordt dan niet gebouwd in Roelofarendsveen ?
    Zou het mogelijk te maken hebben dat alle vijf leden van het College van Burgemeester en Wethouders van Kaag en Braassem uit Alkemade komen en zij geen arbeidsmigranten in hun eigen dorpen willen hebben? Of wellicht omdat na meer dan tien jaar in Kaag en Braassem er nog steeds een disbalans is van de verdeling van de raadsleden tussen de voormalige gemeenten Alkemade (ca. 75%) en Jacobswoude, bestaande uit Leimuiden, Rijnsaterwoude, Woubrugge, Hoogmade en Bilderdam.

    Hoe sociaal is het woningbouwbeleid in Kaag en Braassem en in Leimuiden in het bijzonder?
    Een citaat uit een artikel van Ruud Sep in de krant van februari jl. laat op dit punt aan duidelijkheid niets te wensen over: “In Kaag en Braassem waar volgens het CBS de afgelopen acht jaar bouwvergunningen werden afgegeven voor in totaal bijna duizend koopwoningen, blijft de teller voor huurhuizen steken op een magere zestien”.

    De grote projecten in Leimuiden moeten nog worden uitgevoerd.
    Op 5 HA op de voormalige vuilnisbelt langs de Ringvaart van de Haarlemmermeer zullen
    ca. 60 zeer luxe woningen worden gebouwd. Deze bouw betekent dat het laatste open
    stuk om van de Ringvaart tot op de Braassem te kunnen kijken zal worden geblokkeerd.
    Dit project, is een echte “winstpakker” voor de betrokken projectontwikkelaar. Die is ook nog eens door de gemeente geholpen door de verkoop van gemeentelijke grond voor een cluster van het tegenwoordige verplichte aandeel van ca. 30% in sociale woningbouw.
    In het project rond de sloepenhaven van de dorpskern komen, naast een cluster van ongeveer 1/3 huurwoningen, eveneens 20 zeer dure woningen.

    Beide projecten, worden, met uitzondering van de sociale woningbouw, gezien het prijsniveau niet voor de inwoners van Leimuiden gebouwd of Kaag en Braassem, zelfs niet voor de regio, maar vooral financieel zeer draagkrachtigen uit de gehele randstad.
    Al deze woningen zullen nog op het gasnet worden aangesloten.

    Nog even over de landschappelijke waardevolle oeverlandjes langs de Drecht op Vriezekoop Zuid. Bij de actualisering in 2017 van de MRSV heeft de raad met een amendement bepaald: “Deze bovenlandjes moeten in hun huidige vorm behouden blijven, omdat deze recreatieve waarde op zichzelf hebben/zijn” Het aangenomen amendement is ingediend door de fracties van SVK&B, CDA en D’66.
    Alleen de raadsleden van DE FRACTIES PRO (6 zetels) en VVD (2 zetels) stemden tegen; samen bezet deze minderheid slechts 8 van de 21 raadszetels.
    In het uit 5 leden bestaande college van burgemeester en wethouders heeft de MINDERHEID van PRO en VVD,…. de MEERDERHEID van stemmen. Een politiek ongezonde situatie, maar het zou uiteraard nog goed kunnen gaan als de PRO en VVD-leden van het College meer respect zouden tonen zowel voor de besluiten van de meerderheid van de gemeenteraad als de belangen van de burgers uit de voormalige gemeente Jacobswoude.

    Tot slot de rol van de Provincie:

    Die roept alleen maar vragen op, heel heel veel vragen.

  3. Magda Hensen schreef:

    Een zeer onthullend verslag over diverse misstanden, zeer treurig
    dat allemaal maar kan en gebeurt in Nederland.
    Heel goed dat dit aan de kaak gesteld wordt en laat het de diverse instanties ook weten met GROTE LETTERS!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*